ZOO Łączna: Prokuratura i obrońcy wymieniają argumenty

Interwencja prokuratury w ZOO w Łącznej, mająca na celu zabezpieczenie i wywóz zwierząt z powodu podejrzenia znęcania się nad nimi, zakończyła się bezprecedensowym kryzysem. Po fali społecznych protestów, interwencji wojewody dolnośląskiej i powołaniu sztabu kryzysowego, akcję wstrzymano. Zwierzęta formalnie powierzono pod opiekę burmistrzowi Mieroszowa, a faktyczny nadzór nad ogrodem przejęła zaakceptowana przez strony Marta Zając-Ossowska. Choć sytuacja na miejscu uległa chwilowej deeskalacji, na forum medialnym rozgorzała ostra walka na argumenty. Prokuratura Okręgowa w Świdnicy oraz nowa nadzorczyni wraz z pełnomocnikami właścicieli zorganizowali dzień po dniu konferencje prasowe, prezentując radykalnie odmienne wizje wydarzeń minionego tygodnia.

Skrajne niechlujstwo czy brak wiedzy biegłych?

Głównym punktem spornym pozostają warunki, w jakich przetrzymywano zwierzęta. Prokurator Okręgowy w Świdnicy, Marek Rusin, powołując się na wstępne notatki powołanych w sprawie biegłych, odmalował dramatyczny obraz sytuacji. Z relacji śledczych (prokuratorzy podkreślali jednak, że są to wstępne wnioski i notatki biegłych, a nie ostateczne opinie, które trafią do akt sprawy) wynika, że zwierzęta utrzymywano w skrajnym niechlujstwie. Ptaki egzotyczne miały przebywać w nieogrzewanych, wilgotnych pomieszczeniach, gdzie temperatura osiągała zbyt niskie wartości. Wiele zwierząt nie miało dostępu do czystej wody, pijąc z zanieczyszczonych odchodami sadzawek. Szokujące dla śledczych były również ustalenia dotyczące żywienia drapieżników – na wybiegu tygrysa znaleziono kończynę zwierzęcia niepochodzącego z uboju, a martwe szczątki zwierząt niewiadomego pochodzenia miały być zakopywane na terenie obiektu. Biegli zwrócili też uwagę na łączenie na małej przestrzeni gatunków ze sobą konkurujących, a także drapieżników obok potencjalnych ofiar (np. wilki obok emu i strusi). Śledczy mocno akcentowali także fatalne zabezpieczenia obiektu.

– Prowizoryczne ogrodzenia dla zwierząt drapieżnych, w tym tygrysa bengalskiego, serwali i wilków, stanowią potężne zagrożenie bezpieczeństwa publicznego – podkreślał Prokurator Okręgowy Marek Rusin.

Dodał, że tygrys potrafi skoczyć na znaczną odległość, a jego ogrodzenie nie chroniło osób odwiedzających. Prokuratura zaznaczyła ponadto, że jej działania nie są oderwane od rzeczywistości – już w sierpniu Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska z urzędu wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia decyzji zezwalającej na prowadzenie ogrodu.

Strona reprezentująca zoo kategorycznie odrzuca te oskarżenia. Marta Zając-Ossowska, aktualnie zarządzająca placówką, broni standardów utrzymania zwierząt

 – Wybiegi, które są obecnie na terenie pod kątem dobrostanowym zwierząt, spełniają absolutnie wszystkie wymogi zawarte w ustawie z 2004 roku. Inaczej ten ogród nie byłby certyfikowany – argumentowała.

Nadzorczyni poddała również w wątpliwość kompetencje osób oceniających zoo:

– Chciałabym zapytać biegłych, czy oni kiedykolwiek pracowali w ogrodzie zoologicznym, czy znają specyfikę dbania o zwierzęta egzotyczne. Zabrudzenie wody może wydarzyć się w ciągu minuty, gdy zwierzę zje karmę i zaraz się napije.

Do zarzutów odnieśli się także pełnomocnicy właścicieli. Adwokat Przemysław Duda wyraził zdziwienie uwagami śledczych dotyczącymi rzekomego zagrożenia pożarowego i wadliwych instalacji elektrycznych, wskazując, że na miejscu badano wyłącznie dobrostan zwierząt i nie było tam biegłych z zakresu pożarnictwa. Prawnicy przypominają również, że dotychczasowe rewelacje prokuratury to jedynie "wstępne notatki", a nie pełnoprawne opinie procesowe, z którymi mogliby oficjalnie polemizować.

"Sabotaż i hejt" kontra "totalne fiasko" prokuratury

Przebieg przerwanej akcji wywozu zwierząt to kolejny punkt zapalny. Prokuratura twierdzi, że ewakuacja została należycie przygotowana , we współpracy z fundacjami i firmami transportowymi, a winę za jej fiasko ponosi celowe utrudnianie działań przez lokalną społeczność. Według śledczych, informacja o akcji została ujawniona przez jednego z podejrzanych dzień wcześniej. Doprowadziło to do eskalacji protestów, zniszczenia części ogrodzeń (co zdaniem prokuratury groziło ucieczką wilków) oraz wycofania się zastraszonych i poddanych hejtowi organizacji pozarządowych. Prokuratorzy wspominali o groźbach spalenia pojazdów transportowych i telefonach z pogróżkami.

– To było celowe, intencjonalne działanie, mające charakter sabotażu, by skompromitować organy ścigania. Będziemy ustalać sprawców – zapowiedział prokurator Rusin.

Tę narrację ostro kontrują obrońcy właścicieli. Mecenas Łukasz Opaliński nazywa działania śledczych "totalnym fiaskiem" i zarzuca im zrzucanie odpowiedzialności za własne błędy organizacyjne na obywateli.

– Prokuratura posługuje się terminem "relokacja", który nie jest znany procedurze karnej. Szuka wrogich sił, hejtu i sabotażystów, zamiast szukać odpowiedzi we własnych szeregach – mówił adwokat.

Prawnicy stanowczo zaprzeczyli też, jakoby podejrzany Marcin N. utrudniał postępowanie. Wskazali, że był on cały czas obecny na miejscu i miał pełne prawo uczestniczyć w przeszukaniu. Pełnomocnicy zapowiedzieli już złożenie zażaleń na drastyczne – ich zdaniem – działania policji, w tym skucie podejrzanego w kajdanki na oczach bliskich.

Zaginione zwierzęta i "nagłe powroty"

Zamieszanie panuje również w kwestii ewidencji zwierząt po trzydniowej akcji. Marta Zając-Ossowska poinformowała, że według inwentaryzacji przed interwencją w zoo znajdowało się 777 osobników. Po zakończeniu działań doliczono się 738, z czego dwa ptaki padły.

– Oznacza to różnicę 39 zwierząt, której pełne wyjaśnienie pozostaje dla nas priorytetem – oświadczyła.

Część zwierząt, w tym słynny tygrys, wyjechała do Holandii. Podczas konferencji ujawniono jednak kuriozalną sytuację – jedna z fundacji, prawdopodobnie pod wpływem presji, pod osłoną nocy zwróciła pod bramę zoo dwa zabrane wcześniej serwale, robiąc to z pominięciem formalnych procedur prokuratorskich. Zając-Ossowska zdecydowała się je przyjąć, aby ratować ich dobrostan.

Prokuratura ze swojej strony zapewnia, że wszystkie wywiezione legalnie zwierzęta zostały skatalogowane, a przyczyny śmierci dwóch ptaków zostaną zbadane podczas sekcji, co z kolei rozjaśni, czy winne były warunki, czy sam stres związany z interwencją. Jednocześnie śledczy deklarują, że zwierzęta przebywające w Holandii będą mogły wrócić do kraju, jeśli zostaną im zapewnione należyte warunki.

Kto za to zapłaci? Prawny pat

Największym i najbardziej naglącym wyzwaniem pozostaje kwestia bieżącego funkcjonowania i finansowania placówki. Zastępca Prokuratora Okręgowego, Marcin Witkowski, jasno zadeklarował, że ani prokuratura, ani burmistrz nie będą utrzymywać zoo z publicznych pieniędzy. Z prawnego punktu widzenia właściciel firmy (który nie usłyszał zarzutów i nie ma zakazu prowadzenia działalności) może kontynuować biznes i otworzyć bramy dla zwiedzających w każdej chwili. Prokuratorzy zdementowali również krążące w sieci plotki, jakoby zablokowali konta bankowe ogrodu.

Przedstawiciele zoo widzą jednak tę sytuację zupełnie inaczej, wskazując na prawny absurd.

– Mamy sytuację, w której zwierzęta są oddane pod dozór burmistrza, a gmina nie jest uprawniona do prowadzenia działalności gospodarczej. Sugestie prokuratury, że jutro możemy otwierać zoo, budzą poważne wątpliwości prawne – zauważył mec. Opaliński.

Marta Zając-Ossowska przyznała z kolei, że musi najpierw zdiagnozować stan finansów z księgową, a placówka jest w tym momencie "zamrożona".

– Nie mogę sobie pozwolić na otwarcie ogrodu zoologicznego, ponieważ ja nie wiem na czym stoję. Nie chcę, żeby ktoś nas postawił w sytuacji: "skoro otworzyliście zoo, to możecie sobie zarabiać z biletów i sobie teraz radźcie" – podsumowała tymczasowa nadzorczyni.

Jej priorytetem pozostaje zdobycie środków na bieżące utrzymanie ponad 700 zwierząt oraz wypłaty dla pracowników.

Obecnie prokuratura weryfikuje dokumenty nowej "osoby godnej zaufania", której mogłaby przekazać prawną opiekę nad ośrodkiem, by zdjąć to brzemię z barków burmistrza Mieroszowa. Jak zakończy się spór o ZOO w Łącznej? Obie strony trwają na swoich stanowiskach, zapowiadają kolejne kroki prawne, a przyszłość ogrodu wciąż pozostaje pod dużym znakiem zapytania.