Queerowe historie Dolnego Śląska w wałbrzyskim teatrze

Od 19 grudnia foyer Teatru Dramatycznego im. Jerzego Szaniawskiego SZA-NIAW-SKX w Wałbrzychu stanie się przestrzenią dla wystawy „Historie odzyskane. Queer na Dolnym Śląsku”. To opowieść o osobach, relacjach i doświadczeniach, które przez dekady pozostawały poza głównym nurtem oficjalnej historii regionu.

::addons{"type":"youtube","url":"https://youtu.be/Gj8GbqaWKv8"}

Ekspozycja obejmuje okres od końca XIX wieku po czasy współczesne. Jej twórcy sięgają zarówno do biografii sprzed II wojny światowej, jak i do historii powojennych, pokazując ciągłość queerowej obecności na Dolnym Śląsku. Wystawa nie ma charakteru prowokacji ani próby „przepisywania” dziejów – jest raczej uzupełnieniem znanej narracji o wątki, które wcześniej były pomijane lub celowo przemilczane.

W centrum znalazły się konkretne postaci i ich historie, m.in. Georgette i Agnes Dehmel, Maria Dąbrowska i Anna Kowalska czy Henryk Tomaszewski. Kuratorzy podkreślają, że to osoby ważne dla kultury i historii regionu, którym należy się pamięć i szacunek, niezależnie od norm obyczajowych czy politycznych realiów epoki, w której żyły. Wystawa zwraca też uwagę na nierówność w ocenianiu doświadczeń i cierpienia – tych, których losy uznawano za mniej „warte opowiedzenia”, bo nie mieściły się w obowiązujących schematach.

Dla Teatru Dramatycznego w Wałbrzychu prezentacja tej ekspozycji jest konsekwencją obranej drogi. Instytucja od kilku lat podkreśla swoją otwartość i wrażliwość na różnorodność, co symbolicznie wyraża litera X w nazwie patrona. Jak zaznacza dyrektor teatru Sebastian Majewski, to zobowiązanie do uważnego przyglądania się tożsamości i historii – także tej mniej oczywistej. – To dodanie do znanej nam historii kolejnego, brakującego wątku i opowiedzenie jej w szerszej perspektywie – podkreśla.

Wystawa została przygotowana przez zespół kuratorski w składzie: dr Joanna Ostrowska, dr Tomasz Łukasz Nowak, Ewa Pluta, dr Joanna Hytrek-Hryciuk, Krzysztof Tomasik i prof. Piotr Laskowski. Jej organizatorami są Muzeum Miejskie Wrocławia oraz Departament Różnorodności Społecznej UM Wrocławia, a partnerami m.in. Queer Muzeum Warszawa i Stowarzyszenie Kultura Równości.

„Historie odzyskane. Queer na Dolnym Śląsku” będzie można oglądać do 28 marca 2026 roku, w foyer Teatru Dramatycznego w Wałbrzychu, w godzinach pracy kasy. Wstęp na wystawę jest bezpłatny.