Tak Wałbrzych chce zdobyć mieszkania

W Wałbrzychu odbyło się posiedzenie Komisji Gospodarki Mieszkaniowej Związku Miast Polskich. Tematem rozmów było jedno z najpoważniejszych wyzwań stojących dziś przed gminami: finansowanie i rozwój mieszkalnictwa komunalnego oraz społecznego.

Prezydent Wałbrzycha podkreślił, że rząd przeznacza w tym roku rekordowe środki na budownictwo dostępne – komunalne i społeczne. Kwota jest około dwuipółkrotnie wyższa niż kilka lat temu. Mimo to potrzeby mieszkańców nadal znacznie przekraczają możliwości budżetu państwa.

Zarząd Związku Miast Polskich wystąpił z inicjatywą, by w nowej perspektywie unijnej na lata 2028–2034 przeznaczyć więcej pieniędzy na budownictwo społeczne. Szczególny nacisk kładziono na miasta małe i średnie. 

Agencja najmu jako nowe narzędzie

Prof. Adam Czerniak, zastępca prezesa Krajowego Zasobu Nieruchomości i doradca ministra finansów Andrzeja Domańskiego, przedstawił indywidualny plan wdrożenia społecznej agencji najmu dla Wałbrzycha.

Społeczne agencje najmu to podmioty gminne, które mają pozyskiwać mieszkania głównie z rynku prywatnego, aktywować pustostany i przeznaczać je na najem społeczny. Oferta skierowana jest do osób z tzw. luki czynszowej – tych, których nie stać na zakup lub komercyjny wynajem, a jednocześnie nie kwalifikują się do mieszkań komunalnych.

Eksperci KZN i Instytutu Rozwoju Miast i Regionów przygotowali analizę zasobu mieszkaniowego, rynku, potrzeb mieszkańców, ich możliwości finansowych oraz danych demograficznych. Rekomendacja dla Wałbrzycha to agencja na około 100 mieszkań.

Docelowo lokale mają trafiać przede wszystkim do studentów o niskich dochodach, samotnych rodziców oraz osób wchodzących na rynek pracy w zawodach kluczowych dla miasta, m.in. w edukacji i ochronie zdrowia.

Skąd pieniądze?

Agencja może korzystać z kilku źródeł. Najemcy mogą otrzymywać dopłaty do czynszu w programie „Mieszkanie na Start”. Remonty lokali w złym stanie technicznym – a takich w Wałbrzychu nie brakuje – da się finansować z Funduszu Dopłat. Gmina musiałaby corocznie przeznaczać kilkaset tysięcy złotych na funkcjonowanie agencji. Zdaniem Czerniaka to i tak znacznie tańsze niż budowa nowych mieszkań.

Dodatkowo gminy mogą sięgać po unijne środki z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS). Wkrótce ma zostać ogłoszony nabór na rozruch agencji oraz na łączenie najmu z usługami społecznymi, np. aktywizacją zawodową.

Poseł Sylwia Bielawska przypomniała, że w budżecie zapisano 6,7 mld zł na mieszkalnictwo. Te pieniądze wystarczą na około 18 tys. mieszkań i 2,5 tys. miejsc w akademikach. Potrzeby są znacznie większe. Wałbrzych jest jednym z 30 miast, które zdecydowały się na pilotaż społecznej agencji najmu.
Perspektywa europejska i polska specyfika

Dyrektor Biura Związku Miast Polskich Ryszard Grobelny zwrócił uwagę, że Unia Europejska coraz wyraźniej dostrzega problem mieszkaniowy, ale patrzy na niego głównie przez pryzmat wielkich miast. Polska musi podkreślać, że trudności dotyczą także mniejszych ośrodków.

Grobelny ocenił, że w wielu średnich miastach społeczne agencje najmu mogą stać się ważnym narzędziem. Z jednej strony stoją puste lokale po osobach, które wyjechały, z drugiej – rosnące potrzeby mieszkaniowe. Agencja mogłaby te dwa zjawiska połączyć.

Doświadczenia Wałbrzycha i innych miast pilotażowych Związek Miast Polskich chciałby później przenieść do kolejnych gmin.